01
 
 
นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติครบ ๗๐ ปี ๙ มิถุนายน ๒๕๕๙
จัดนิทรรศการ วันที่ 24 เดือนกันยายน พ.ศ. ๒๕๖๐ ณ สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

  ดาวโหลดไฟล์บอร์ดนิทรรศการ pdf


        พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จสู่พระราชสมบัติ เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๘๙ ตลอดระยะเวลาที่พระองค์ทรงครองราชย์ ทรงอุทิศพระวรกายและ พระราชทรัพย์เพื่อโครงการพัฒนาประเทศไทย โดยเฉพาะด้านเกษตรกรรม สิ่งแวดล้อม สาธารณสุข ทรัพยากรน้ำ กางส่งเสริมอาชีพ เป็นต้น ขณะเดียวกันโครงการในพระราชดำริ ที่เด่นชัดและถือเป็นแนวทางให้ปวงชนชาวไทย ได้ยึดถือและปฏิบัติ คือ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง พระองค์ทรงดำรัสแก่ชาวไทย ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๑๗ กระทั่งวันที่ ๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๐ ในช่วงวิกฤตการณ์ทางการเงินในเอเชีย พ.ศ. ๒๕๔๐ ได้ถูกกล่าวถึงอีกครั้ง เพื่อเป็นแนวทาง การแก้ไขและให้สามารถดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน

         เนื่องในโอกาสมหามงคลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเสด็จ เถลิงถวัลยราชสมบัติ ครบ ๗๐ ปี วันที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๕๙ หอสมุดและคลังความรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล จึงจัดกิจกรรมเผยแพร่พระเกียรติคุณ เพื่อแสดงถึงความจงรักภักดี และสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ ที่พระองค์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์นักพัฒนา และพระผู้ให้ เพื่อประโยชน์สุขแก่มหาชนชาวสยามจวบจนปัจจุบัน

พระราชพิธีบรมราชาภิเษก และเครื่องราชกกุธภัณฑ์ ประดับพระบารมีมหากษัตริย์ไทย

 02-01

รัชกาลที่ ๔

 02-02

รัชกาลที่ ๕

 02-03

รัชกาลที่ ๖

 02-04

รัชกาลที่ ๗

 02-05

รัชกาลที่ ๙

พระราชพิธีพระบรมราชาภิเษกในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

พระราชพิธีพระบรมราชาภิเษก คือ พิธีตามโบราณราชประเพณีที่พระมหากษัตริย์ และหรือ คู่อภิเษกสมรส รับมอบพระราชอำนาจ ของพระมหากษัตริย์ โดยเกี่ยวข้องกับการสวมมงกุฎบนพระเศียร พร้อมด้วยเครื่องราชกกุธภัณฑ์ชิ้นอื่น ๆ นอกจากนี้ยังรวมไปถึงการตรัส คำปฏิญาณ และการถวายความเคารพแก่ผู้ปกครองพระองค์ใหม่ของเหล่าอาณาประชาราษฎร์ และหรือ การประกอบพิธีกรรมอันมี ความสำคัญในเชิงสัญลักษณ์ต่อความเป็นรัฐชาติ

 02-06

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จฯ ไปยังพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เพื่อถวายเครื่องราชสักการะ ต้นไม้ทอง เงิน บูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร และมีพระราชดำรัสประกาศพระองค์เป็นพุทธศาสนูปถัมภก เมื่อวันที่ ๕ พ.ค. ๒๔๙๓

 02-07

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ประทับพระที่นั่ง ราชยานพุดตานทอง มีเจ้าพนักงานเชิญพระแสงคู่ เคียงขนาบพระที่นั่ง ในกระบวนราบใหญ่ เมื่อวันที่ ๕ พ.ค. ๒๔๙๓

 02-08

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ มีพระปฐมบรมราชโองการ แก่ประชาชนชาวไทยว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม” แล้วทรงหลั่ง ทักษิโณทกตั้งพระราชสัตยาธิษฐาน จะทรงปฏิบัติพระราช- กรณียกิจโดยทิศพิธราชธรรมจริยา ณ พระที่นั่งไพศาลทักษิณ

 

สำหรับในประเทศไทย พระราชพิธีพระบรมราชาภิเษกปรากฏหลักฐานครั้งแรกในศิลาจารึก วัดศรีชุมสมัยกรุงสุโขทัย โดยกล่าวว่า พ่อขุนผาเมืองอภิเษกพระสหายคือ พ่อขุนบางกลางท่าว ให้เป็น พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ผู้ครองกรุงสุโขทัย แต่ไม่ปรากฏรายละเอียดของพระราชพิธีในศิลาจารึกวัดศรีชุม กระทั่งรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เสวยราชสมบัติ ทรงทำพระราชพิธีนี้ อย่างสังเขป เมื่อ พ.ศ. ๒๓๒๕ ครั้งหนึ่งก่อน แล้วทรงตั้งคณะกรรมการ โดยมีเจ้าพระยาเพชรพิชัย ซึ่งเป็นข้าราชการในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นประธาน สอบสวนแบบแผนโดยถี่ถ้วน ตั้งขึ้นเป็นตำรา และ ทรงทำบรมราชาภิเษกเต็มตำราอีกครั้งหนึ่ง เมื่อ พ.ศ. ๒๓๒๘ แบบแผนในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก นี้ นำมาใช้ในรัชกาลต่อ ๆ มาจนถึงปัจจุบัน ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ พระราชพิธีบรมราชาภิเษกเมื่อวันที่ ๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ (เสด็จขึ้นครองราชย์สมบัติสืบราชสันตติวงศ์ เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๘๙)

 02-09

ดวงพระฤกษ์สรงพระมุรธาภิเษก

พระราชพิธีพระบรมราชาภิเษกในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

เครื่องมงคลสิริเบญจราชกกุธภัณฑ์ หรือ เครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ เป็นเครื่องแสดงพระราชอิสริยศักดิ์แห่งความเป็นสมเด็จ- พระมหากษัตริยาธิราช โดยพระมหาราชครูผู้ใหญ่นำขึ้นทูลกระหม่อมถวายขณะประทับพระที่นั่งภัทรบิฐในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ประกอบด้วย พระมหาพิชัยมงกุฎ พระแสงขรรค์ชัยศรี ธารพระกรชัยพฤกษ์ พัดวาลวิชนีและพระแส้จามรี และฉลองพระบาทเชิงงอน

สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดให้สร้างเครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ขึ้นใหม่ สำหรับพระราชพิธี บรมราชภิเษก ได้แก่ พระมหามงกุฎ ฉลองพระบาท พัชนีฝักมะขาม ธารพระกรง่าม ส่วนพระแสงขรรค์ นัยว่า มีผู้นำพระขรรค์โบราณ องค์หนึ่งขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย ครั้งนั้นโปรดให้ทำด้ามและฝักขึ้นใหม่ แล้วให้จัดเป็นเครื่องมงคลสิริเบญจราชกกุธภัณฑ์มาแต่ สมัยนั้น ต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้สร้างธารพระกรชัยพฤกษ์กับพระแส้จามรีขึ้นใหม่ จึงได้ทรงใช้ ธารพระกรชัยพฤกษ์แทนธารพระกรง่าม ส่วนพระแส้จามรีโปรดให้ใช้คู่กับพัชนีฝักมะขาม เป็นเครื่องมงคลสิริเบญจราชกกุธภัณฑ์ สืบมา

02-10

พระมหาพิชัยมงกุฎ

 02-11

พระแสงขรรค์ชัยศรี

 02-12

ธารพระกรชัยพฤกษ์

 02-13

พัดวาลวิชนีและพระแส้จามรี

 02-14

ฉลองพระบาทเชิงงอน

.....................................................

ที่มา : สารานุกรมไทยฉบับเฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี. กรุงเทพฯ : สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.), ๒๕๕๐. หน้า ๓๐๑ – ๓๐๒. กรมศิลปากร. สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (๒๕๕๐). ประมวลภาพประวัติศาสตร์ไทย พระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมัยรัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร.

Scroll to top